Jest ogólnopolskim, pozarządowym stowarzyszeniem prowadzącym działalność pożytku publicznego na rzecz dzieci. Swoją działalność na rzecz dzieci TPD dokumentuje od roku 1919 r. Podstawowe kierunki pracy TPD: organizacja zastępczych środowisk rodzinnych dla dzieci osieroconych (adopcja, organizacja rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka) prowadzona przez Krajowy i 15 wojewódzkich ośrodków adopcyjno-opiekuńczych; opieka i pomoc udzielana dzieciom rodzin biednych, w tym dotkniętych bezrobociem, patologicznych, wielodzietnych, rozbitych itp. (pomoc materialna, dożywianie, poradnictwo itp.); opieka i pomoc rodzinom wychowującym dzieci przewlekle chore i niepełnosprawne, w tym szczególnie dzieciom niepełnosprawnym ruchowo, dzieciom na dietach eliminacyjnych (nietolerancja glutenu, mleka, fenyloketonuria) dzieciom chorym na cukrzycę insulinozależną, dzieciom z wrodzoną łamliwością kości oraz rozszczepem wargi i podniebienia; działalność opiekuńczo-wychowawcza w miejscu zamieszkania, prowadzona przez terenowe koła przyjaciół dzieci; oparta m. in. o terenowe placówki (świetlice) TPD, zaś ostatnio o intensywnie rozwijaną sieć środowiskowych ognisk wychowawczych (ok. 300 placówek) w kraju, z których codziennie korzysta ok. 15 tys. dzieci), organizują one dożywianie, pomoc w nauce, zajęcia reedukacyjno-resocjalizujące oraz, w porozumieniu z rodzinami i szkołami, dążą do eliminacji zagrożeń wychowawczych i opiekuńczych, mogących doprowadzić do powstawania i utrwalania się patologicznych zachowań naszych podopiecznych; organizacja wakacji dla dzieci z rodzin ubogich i niewydolnych wychowawczo (w tym profilaktyczno-terapeutyczne turnusy rodzinne tzw. wczasy z pedagogiem, psychologiem) oraz dla dzieci niepełnosprawnych i przewlekle chorych; prowadzenie stałych placówek, m.in.: dla dzieci z mikrozaburzeniami centralnego układu nerwowego oraz dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym; dla dzieci, którym rodzice nie zapewniają właściwej opieki; ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego; Ośrodka Komunikacji Symbolicznej BLISS w Warszawie prowadzącego działalność w zakresie metod porozumiewania się z dziećmi ze szczegółnie ciężkim porażeniem mózgowym, w wyniku którego porażone są kończyny i ośrodki mowy. TPD posiada swoje ogniwa we wszystkich województwach oraz większości powiatów, miast i gmin. Podstawową komórką organizacyjną Towarzystwa jest Koło TPD, które może prowadzić działalność zarówno w środowisku zamieszkania, jak i przy placówkach czy instytucjach. TPD prowadzi działalność edukacyjną organizując m.in. konkursy ekologiczno-plastyczne i poetyckie, przeglądy działalności artystycznej itp.
